Ekrem Buğra Ekinci, 1987’de Ankara Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Avukatlık stajı yaptı.

Ankara’da başladığı kariyerini İstanbul’da sürdürdü.
Doktorasını 1996’da İstanbul Hukuk Fakültesi’nde tamamladı.

Türkiye ve Daily Sabah gazetelerinde yazmaktadır.
Devam
 
HİCAZ DEMİRYOLU 100 YAŞINDA

26 Kasım 2008 Çarşamba
Gazete küpürünü görmek için tıklayınız!

Osman­lı Dev­le­ti, de­mir yo­lu­nun ehem­mi­ye­ti­ni da­ha ilk baş­lar­da an­la­dı. Tel­graf, tram­vay gi­bi bü­tün ke­şif­le­rin he­men be­nim­sen­di­ği gi­bi, ül­ke bir yan­dan da tren ağ­la­rıy­la örül­me­ye baş­lan­dı. Sul­tan II. Ab­dül­ha­mid, İs­tan­bul’u Hi­caz’a bağ­la­yan bir de­mir yo­lu hat­tı­nın ya­pıl­ma­sı­nı is­ti­yor­du. Bu hu­sus­ta dev­let ri­câ­lin­den çe­şit­li gö­rüş­ler is­te­di.

HAC­CA GİT­MEK KO­LAY­LA­ŞA­CAK

Bu hat­tın ya­pıl­ma­sı ile Ye­men’e ka­dar Os­man­lı top­rak­la­rı­nın em­ni­ye­ti sağ­la­na­cak­tı. As­ker sev­ki­ya­tı ko­lay­la­şa­cak­tı. Ni­te­kim Ru­me­li’de­ki de­mir yol­la­rı çe­şit­li mu­ha­re­be­ler­de çok işe ya­ra­mış­tı. Böy­le­ce Mı­sır’ı iş­gal eden İn­gi­liz­le­rin si­ya­se­ti­ne kar­şı da ted­bir alın­ma­sı­na im­kân hâ­sıl ola­cak­tı. De­mir yo­lu­nun geç­ti­ği ma­hal­ler ik­ti­sa­dî ba­kım­dan kal­kı­na­cak­tı. En mü­hi­mi hac­ca gi­den­le­rin işi ko­lay­la­şa­cak­tı. O za­ma­na ha­cı­lar ker­van­lar­la ve bin­bir zah­met­le İs­tan­bul’dan Me­di­ne’ye 2 ay­da ula­şa­bi­li­yor­du. Üs­te­lik yol­da be­de­vî eş­kı­ya­sı­nın te­ca­vü­zü­ne uğ­ra­mak iş­ten bi­le de­ğil­di. İs­lâm bir­li­ği­ni ve ha­li­fe­lik nü­fu­zu­nu vur­gu­la­ma­yı ge­rek­li gö­ren pa­di­şah, zor ve mas­raf­lı da ol­sa, böy­le bir hat­tın ya­pıl­ma­sı­na ka­rar ver­di. “Ce­nâb-ı Hak­kın avn ü inâ­ye­ti ve Re­sûl-i Ek­rem aley­his­se­lâm efen­di­miz haz­ret­le­ri­nin im­dâd-ı ru­hâ­ni­ye­ti­ne müs­te­ni­den hatt-ı mez­kû­run in­şâ­sı içün” emir ver­di. Bu ka­rar İs­lâm âle­min­de coş­kuy­la kar­şı­lan­dı. Av­ru­pa­lı­lar ise ger­çek­leş­me­si im­kân­sız bir pro­je ola­rak gör­dü­ler.

TE­VA­ZUYA BAKIN! Ür­dün’de Os­man­lı­lar­dan kal­ma t­ren ray­la­rı. Ü­ze­rin­de şöy­le ya­zı­yor: Hâzâ min hayrâ­ti emî­ri’l-­mü’minîn Sul­tan Ab­dül­hamîd Hân Gâzî az­ze­hu ve na­sa­ra­hu (Bu, mü­min­le­rin e­mi­ri Gâ­zi Sul­tan Ab­dül­hamîd Ha­nın hay­ra­tın­dan­dır. Al­lah o­nu a­ziz ve o­na yar­dım ey­le­sin). Ha­li­fe, ken­di is­mi­nin ha­cı­la­rın bin­di­ği t­re­nin a­yak­la­rı al­tın­da kal­ma­sı­nı ar­zu e­de­rek, em­sal­siz bir te­va­zu nu­mu­ne­si gös­ter­miş­tir.

PA­RA NE­RE­DEN BU­LU­NA­CAK?

İyi de, dev­le­tin bu en zor za­ma­nın­da, ge­rek­li pa­ra ne­re­den bu­lu­na­cak­tı? De­mir yo­lu­nun ma­li­yet ye­kû­nu 4 mil­yon li­ra ola­rak tah­min edi­li­yor­du. Bu ise Os­man­lı büt­çe­si­nin ne­re­dey­se % 20’si idi. 93 Har­bi mağ­lu­bi­ye­ti­nin ya­ra­la­rı da­ha sa­rıl­ma­mış­tı. Rus­ya’ya harb taz­mi­na­tı öde­ni­yor­du. Büt­çe açık ve­ri­yor, me­mur ma­aş­la­rı za­ma­nın­da ve­ri­le­mi­yor­du. Bir yan­dan da Al­man­la­ra iha­le edi­len Bağ­dad De­mir­yo­lu in­şa­sı de­vam edi­yor­du. Bu se­bep­ler­le ül­ke ça­pın­da bir ba­ğış kam­pan­ya­sı açıl­dı. Baş­ta pa­di­şah ol­mak üze­re ha­ne­dan, dev­let ri­ca­li, zen­gin­ler, hat­ta halk kam­pan­ya­ya yük­lü ba­ğış yap­ma­ya baş­la­dı. An­cak bun­la­rın hat­tın in­şa­sı­na yet­me­ye­ce­ği aşi­kâr­dı.

İş­te tam bu sı­ra­da İs­lâm dün­ya­sı im­da­da ye­tiş­ti. Os­man­lı ül­ke­si dı­şın­da­ki Müs­lü­man­lar, kon­so­los­luk­lar va­sı­ta­sıy­la ba­ğış yağ­dı­rı­yor­lar­dı. Av­ru­pa­lı­la­rın iş­gal edip sö­mür­ge hâ­li­ne ge­tir­di­ği Fas’tan, Mı­sır’dan, Hin­dis­tan ve Ca­va’ya, Gü­ney Af­ri­ka’dan, Ka­zan’a ka­dar bü­tün İs­lâm âle­mi bu ha­yır­lı işe kat­kı­da bu­lun­mak­ta ya­rış­tı­lar. Mı­sır Hı­di­vi, İran Şa­hı, Hay­da­ra­bad Ni­za­mı kül­li­yet­li ba­ğış­ta bu­lun­du. Böy­le­ce İs­lâm bir­li­ği ve ha­li­fe­ye bağ­lı­lık hu­su­sun­da em­sal­siz bir man­za­ra hâ­sıl ol­du. Os­man­lı ül­ke­sin­de ya­şa­yan gay­ri­müs­lim­ler de bu ba­ğış­lar­da Müs­lü­man­lar­dan ge­ri kal­ma­dı­lar. Av­ru­pa’dan bi­le ba­ğış­lar gel­di. Ba­ğış ya­pan­la­ra ve­ril­mek üze­re Hi­caz De­mir­yo­lu Ma­dal­ya­sı çı­ka­rıl­dı.

TAH­MİN EDİ­LEN­DEN UCU­ZA ÇIKTI

Hat­tın in­şa­sı için pa­di­şah baş­kan­lı­ğın­da bir ko­mis­yon ku­rul­du. Av­ru­pa ve Ame­ri­ka’dan mal­ze­me it­hal edil­di. Bin­ler­ce as­ker ve yer­li iş­çi in­şa­at­ta ça­lış­tı. Umu­mi­yet­le Os­man­lı mü­hen­dis ve tek­nis­yen­le­rin­den is­ti­fa­de edil­di. İs­tan­bul’u Şam yo­luy­la Me­di­ne, Mek­ke ve Ye­men’e bağ­la­ya­cak Hi­caz De­mir­yo­lu hat­tı­nın in­şa­sı­na 1900 yı­lın­da Şam’dan baş­lan­dı. 4 se­ne son­ra hat 460 ki­lo­met­re­yi bu­la­rak Ür­dün’ün Ma­an şeh­ri­ne ulaş­tı. Hat Hay­fa’ya uğ­ra­ya­rak Ak­de­niz’e bağ­lan­dı. Bin­ler­ce köp­rü, men­fez, gö­let, tü­nel, fab­ri­ka ve ima­lat­ha­ne, is­ke­le, am­bar, dö­küm­ha­ne, bo­ru­ha­ne, iş­çi ya­tak­ha­ne­si, has­ta­ha­ne, su de­po­su, ay­rı­ca her şe­hir­de is­tas­yon bi­na­la­rı ya­pıl­dı.

Ni­ha­yet hat 1908 yı­lın­da Me­di­ne-i Mü­nev­ve­re­ye var­dı ve me­ra­sim­le açıl­dı. 1464 ki­lo­met­re­yi bu­lan hat, 3 mil­yon li­ra­ya mal ol­du. Bu mik­tar, Av­ru­pa şir­ket­le­ri­nin Os­man­lı ül­ke­sin­de yap­tı­ğı di­ğer tren hat­la­rın­dan da­ha dü­şük­tü. Tah­min edi­len meb­lağ­dan da aşa­ğı idi. Çün­kü sa­de­ce mal­ze­me­ye pa­ra öden­miş; iş­çi ve tek­nis­yen üc­ret­le­rin­den önem­li ta­sar­ruf edil­miş­ti...

 

 Hicaz Demiryolu hatırasına çıkarılan posta pulu


 Önceki Yazılar
14.08.2017 - NEREDE O ESKİ YAZLAR… O ESKİ SICAKLAR…

07.08.2017 - NİKÂHTA KERÂMET VARDIR!

31.07.2017 - BİR TAS ÇORBA UĞRUNA: FEHİME SULTAN’IN ACIKLI SONU

24.07.2017 - BEYAZ RUSLAR İSTANBUL’DA…

17.07.2017 - YANGINA NE DAYANIR…

10.07.2017 - BİR DARBE TEŞEBBÜSÜNÜN HATIRLATTIKLARI…

03.07.2017 - ZELZELEDEN KAÇIŞ YOK MU?

26.06.2017 - UNUTULMAYAN BAYRAM HATIRALARI

19.06.2017 - KAŞGARÎ DERGÂHI’NDAN RAMAZAN HATIRALARI

12.06.2017 - BU KATAR NEREYE GİDER?

Diğer makaleler için tıklayınız...