Ekrem Buğra Ekinci, 1987’de Ankara Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Avukatlık stajı yaptı.

Ankara’da başladığı kariyerini İstanbul’da sürdürdü.
Doktorasını 1996’da İstanbul Hukuk Fakültesi’nde tamamladı.

Türkiye ve Daily Sabah gazetelerinde yazmaktadır.
Devam
 
SUALLER - CEVABLAR

"Kumar" kelimesi için sonuçlar gösterilmektedir
Sual:
Bir kimse borçlusunu kumar masasında görse, önünde kazandığı paraları alacağına mahsuben alsa câiz olur mu?

Cevap;
İçinde kendi parası da olduğu ve mülk-i habis olduğu için alabilir. Kaldı ki, dârülharbde harbîlerden rızâsı ile mal çekmek câizdir.

Sual:
Televizyonda iddaa programı var. Oraya futbol mütehassısları çıkıp maç tahminleri yapıyor ve millet buna göre spor-toto oynuyor. Programın maksadı yalnızca spor-toto tahminidir. Burada konuşmacı olmak uygun mudur?

Cevap;
Harama vesile olmak mekruhtur. Zirâ İbni Âbidîn, bâgîleri, âsîleri anlatırken buyuruyor ki, fitne çıkaranlara, âsîlere silah satmak, tahrîmen mekruhtur. Fakat silâh yapmağa yarayan eşyâyı, meselâ demir satmak mekrûh değildir. Yani, günah yapmakta kullanılan şeyin kendini satmak, tahrîmen mekruh olur. Bu şeyi hazırlamağa yarayan maddeleri satmak ise, tenzîhen mekruh olur. Döğüş horozunu da, fâsıklara satmak tenzîhen mekruhtur. Çünki, horoz, döğüştürmek câiz değildir. Horoz, bu iş için satılmaz. Şarap yapana üzüm satmak da tenzîhen mekruhtur. Çünki, kendileri haram işlemekte kullanılmaz. Haram olan şeyin hazırlanmasında kullanılır. Bunları, helâl olan yere satamayan kimsenin, tenzîhen mekruh olan yere satması câizdir.

Sual:
Ders yılı sonunda bir çekiliş tertipleniyor. Üç liraya bilet satılıyor. Hediyeleri esnaftan toplanan şeyler teşkil ediyor. Geliri mektebe kalacakmış. Buna iştirak caiz midir?

Cevap;
Para yatırıp kuraya, piyangoya, çekilişe girmek caiz değildir. Geliri mektebe de kalsa caiz olmaz. Çünki ortaya para koyup, kazancı iki taraftan birine veya üçüncü bir şahsa şart edilen iddia, kura, çekiliş gibi şeyler kumardır.

Sual:
Online kumar oynatan bir internet sitesinde çalışmanın dinî hükmü nedir?

Cevap;
Dârülislâmda İmameyn’e göre tahrimen mekruh, İmam Ebu Hanife’ye göre câizdir. Dârülharbde ikisine göre de câizdir. Ama kazancı tayyib, bereketli değildir.

Sual:
İçki reklamı olan formalarla spor yapmak caiz midir? Spor yaparken nelere dikkat etmek gerekir?

Cevap;
Mekruhtur. Başkalarının görmesi dinen câiz olmayan yerlerinin açılmamasına, farzların terk edilmemesine, oyun üzerinde kumar oynanmamasına (başkası ile bahse girişmek veya başkaları bu oyun üzerine spor-toto gibi bahis oynamak gibi) dikkat etmelidir.

Sual:
İnternette online “Fantezi Futbol” diye bilinen oyunu oynamak haram mıdır?

Cevap;
Diğer oyunlar hükmündedir.

Sual:
At yarışları caiz midir? Hipodromda at antrenörlüğü, at işletmeciliği, veterinerlik gibi meslekler caiz midir?

Cevap;
At yarışı oynamak kumardır, caiz değildir. Bahsettiğiniz işlerin kendisi haram değildir.

Sual:
Bazı kuruluşlar, halktan yardım toplamak maksadıyla çekiliş düzenliyorlar. Böyle bir çekilişe katılmakta mahzur var mıdır?

Cevap;
Hayır için değilse, yani elde edilen paralar, fakirlere, muhtaçlara dağıtılmıyor veya bir hayır işine sarfedilmiyorsa, kumardır, mahzurludur.

Sual:
Kumar oynayan bir site ile ortaklık kurmak, web sitemizin modelini verip hisse almak câiz midir?

Cevap;
Kumar oynamak caiz değildir. Kumar oynatan site ile ortak olmak İmam Ebu Hanife ve Muhammed’e göre dârülharbde câizdir. Çünki kasa her zaman kazanır.

Sual:
Okey, iskambil gibi oyunlar, çayına veya vakit geçmesi için oynandığında günah olur mu?

Cevap;
Çayına oynamak kumardır, câiz olmaz. Va’dedilen malın, menfaatin küçük olması kumarın mahiyetini değiştirmez. Her çeşit oyunu, kumar olmadan, farzları yapmaya mâni olmadan, sıkıntıyı def etmek için (zevk için değil) âdet hâline getirmeden oynamaya cevaz veren âlimler vardır (İbni Âbidin).

Sual:
Büyük ikramiyeli yarışmalara katılıp oradan kazanılacak parayı yemek caiz midir?

Cevap;
Kumar oynamak caiz değildir. Buradan çıkan dârülislâmda ise ikramiyeyi fakirlere dağıtmak gerekir. Dârülharbde günah mahfuz kalmak üzere, ikramiyeyi yemek İmam Ebu Hanife ve Muhammed’e göre câizdir.

Sual:
Zarla oynanan oyunların (tavla, okey gibi), kartla oynanan oyunların (poker gibi), hadis-i şerifte bildirilen oyunların (satranç gibi) ve top oynamak, bilgisayar oynamak gibi oyunların hepsinin hükümleri aynı mıdır, yoksa aralarında fark var mıdır?

Cevap;
Harbe yarayan at ve kılıç oyunu ile karı-kocanın birbiriyle oyunu dışında her çeşit oyun oynamak hadis-i şerifle yasaklanmıştır. Hükmü, mekruhtur. Dama ve satranç için ayrıca hadîs-i şerif sâdır olmuştur. İmam Ebu Yusuf ve İmam Şâfiî’ye göre kumar bulunmamak ve farza mâni olmamak şartıyla oyun câizdir. Bu bakımdan zevk için değil de istirahat, zihnini rahatlatmak ve idman için oynanabilir.

Sual:
Kim milyoner olmak ister adlı yarışmada, elinde olan parayı ortaya koyup, yeni suali cevaplama bahis mevzuu olduğundan, uygun mudur?

Cevap;
Para eline geçmeden mülkü olmaz. Ama eline geçtikten sonra bunun karşılığında sual sordurmak tehlikelidir. Ben kazandığımı koyayım, bilemezsem bu gitsin, bilirsem, senin va'dettiğin parayı alayım demektir. Uzak durmalıdır.

Sual:
Birinden alacağım var. Alacağımı istemeye gittiğimde “Param yok, ama milli piyongo bileti aldım” dedi. Bileti bana verdi. “Çıkarsa senin” dedi. Biletten çıkan parayı kullanmak câiz midir veya ne kadarını kullanabilirim?

Cevap;
Dârülislamda câiz değildir. Dârülharbde, yani İslâm hukukuna göre idare olunmayan yerlerde, piyango biletini alma günahı, kumar günahı, bileti alıp verenin olur. İkramiye çıkarsa, alana kullanmak câiz olur.

Sual:
Şans oyunu oynuyorum. Babam oynarsan hakkımı helâl etmem diyor. Eğer oynarsam, babamın hakkı bana haram olur mu?

Cevap;
Şans oyunu oynamak felâketin büyüğüdür. Diğerini düşünmeye sıra gelmez bile.

Sual:
Kim milyoner olmak ister adlı yarışmadan kazanılan paranın şer’î hükmü nedir?

Cevap;
Mükâfat hükmündedir, câizdir. Ancak muayyen bir mikdar kazandıktan sonra, bunu almayıp, karşılığında yeni suale geçmekte kumar şüphesi vardır.

Sual:
Toplantıya kim geç kalırsa, on lira para verecek veya bir kilo tatlı getirecektir gibi bir anlaşma yapmak caiz midir?

Cevap;
Kumar, içinde garer (belirsizlik) bulunan bir sözleşmedir. Yarışan iki kimse aralarında “Kazanmayan, kazanana şunu verecek” diye anlaşırsa, kumardır. Kumara katılanların her birinde, hem almak, hem de vermek ihtimâli vardır. (İbni Âbidîn) Burada toplantıya geç gelmek, yarışı kaybetmek ile aynı mesabededir. Geç gelen, yarışı kaybeden gibidir. Bu sebeple bu anlaşmada kumar tehlikesi vardır. Ama bir kişi diğerine ve diğerlerine gecikirsem size on lira vereceğim veya bir koli tatlı getireceğim derse, bunda bir mahzur yoktur.

Sual:
Bazı marketler, belli bir kıymette mal alan müşterilerine çekilişle hediye veriyor. Bu çekilişlere katılmakta mahzur var mıdır?

Cevap;
Akid yapılırken, taraflardan birisine faydalı olan bir şart ileri sürmek fâsiddir. Akdi de fâsid yapar. Marketten alışveriş yapanlara ikramiye va’d etmek de böyledir. Ancak söz kesilirken, yani akid yapılırken, müşteriye satın aldığı maldan başka bir şey de vermek şart edilmezse, satıcı tarafından hediye olarak sonradan vermek ve bunun için müşteriler arasında kur’a çekmek câiz olur.

Sual:
Vadeli işlemler borsasına girip sözleşme satın almak câiz midir?

Cevap;
Burada yatırımcı altın, döviz, borsa, buğday gibi hususlarda para yatırıp sözleşme almakta ve yatırdığının birkaç misli teminat kazanmaktadır. Buna göre vade içinde ve sonunda sözleşme mevzuu olan şey yükselirse, yatırımcı çok kazanmakta; ama bu vade içinde veya sonunda, sözleşme mevzuu mal yatırılan paranın altına düşerse, paranın tamamı yanmakta ve yatırımcı çok zarar etmektedir. Başlangıçta yatırımcının tahmini tutarsa yüksek kâr etmekte, tutmazsa, elindeki para sıfırlanmaktadır. Burada garer (bilinmezlik) olduğundan dolayı tipik bir kumar muamelesidir.

Sual:
Milli Piyango bileti almak câiz midir?

Cevap;
Kumardır.

Sual:
Marketlerin alışveriş karşılığı verdiği piyango biletleri kumara girer mi?

Cevap;
Müşteri bakımından hayır; ama market bakımından evet. Çıkan ikramiyeyi kullanmak İmam Ebu Hanife'ye göre dârülharbde müşteriye câiz olur.

Sual:
Bir kimse ülke çapında tanınan, at yarışlarinda ün salmış, iyi cins bir atı damızlık olarak kullanmak niyetiyle satın alsa, atı damızlık olarak kullanabilmesi için ödenmesi mecburi olan bir ücreti jokey kulübüne ödese, kumar günahına bulaşmış olur mu? Bir kimse bu at ile kendi atını çiftleştirmek istese, daha sonra doğacak olan tayı at yarışlarında kullansa damızlık atın sahibi kumar günahına girmiş olur mu?

Cevap;
Kulübe ödenen para kumar parası değildir. Kaldı ki tek işi de at yarışı değildir. Tay, annenin sahibine aittir. Bunu kime dilerse hediye eder veya satar. Bu satış caiz olan bir satıştır. Zira bu tayın at yarışında kullanılması kati değildir. Kullanılması da damızlık hayvanın veya tayın sahibine tesir etmez. Belki tayyip (hoş) bir kazanç değildir.

Sual:
Türkiye’de yaşayan birisinin, yurtdışında İngilizlerin işlettiği bir siteye kredi kartından para yatırıp ve oradan iddaa oynaması, site dârülharbde olduğu için, câiz midir?

Cevap;
Dârülislâmda veya dârülharbde, müslümanla veya gayrımüslimle kumar, iddia, toto, piyango oynamak dört mezhebde de câiz değildir.

Sual:
Alışveriş yaptığımız market bize bir çekiliş kartı verdi. Buradaki şifreyi falanca numaraya kısa mesaj atınca çekilişe katılmak uygun mudur?

Cevap;
Kısa mesaj ücreti, çekilişi yapan şirkete gidiyorsa, kumar olur. Değilse, telefon operatörüne gidiyorsa, kumarda menfaat üçüncü bir şahsa ait ise yine kumar olur. Kısa mesaj ücretinin çok az olması, bu muamelenin kumar olmasına tesir etmez. Mükâfat çıkarsa, dârülharde kullanmak câiz olur, kumar günahı bâki kalır.

Sual:
At yarışı bülteni çıkarıp bu bültenden yarış tahminleri veren birisinin bu bülteni satarak kazandığı para haram mıdır?

Cevap;
Haram değil ise de, harama vesile veya yardımcı olmak uygun değildir. Bu iş mekruhtur; kazanç da tayyip değildir.

Sual:
Bilgi yarışmalarından kazanılan para helal midir? 

Cevap;
Evet. Kendisi para koymadığı için mükâfat hükmündedir.

Sual:
İngiltere’de bilgisayar yazılımı yapan bir şirkette çalışmak, bahis ve iddia üzerine yazılımlar da yaptığı için caiz olur mu?

Cevap;
Gayrı müslimler kendi arasında oynarsa mesele yoktur. Müslümanlar oynarsa mahzurludur. Uzak durmak en iyisidir. Başka iş yoksa dârülharbde caizdir.

Sual:
İşyerinde Avrupa Futbol Şampiyonası’nda oynanan maçlarda en fazla skor bilene mükafat vaad edildi. Bunu almak caiz midir?

Cevap;
Bahse girmek için para verilmiyorsa, mükâfat hükmündedir, kumar olmaz. Parayı da almak caizdir.

Sual:
Türkiye de yaşayan biri, İngiliz bahis şirketlerinde veya bankalarında internet üzerinden faiz alabilir veya bahis oynayabilir mi?

Cevap;
İmam Ebu Hanife ve Muhammed’e göre faiz alabilir; ancak bahis hiç oynayamaz.

Sual:
Lunaparkta balonlara atış veya bir çubuğa halka geçirmek karşılığı para veriliyor. Kazanana hediye veriliyor. Kumar mıdır?

Cevap;
Hayır. Para, oyun için veriliyor. Hediye ise mükâfattır.

Sual:
Umumiyetle marketlerde bulunan bir makineye para atılıyor. İçindeki yuvarlaklar dönüyor. Bazen bir hediye düşüyor. Çoğu zaman boş çıkıyor. Bu kumar mıdır?

Cevap;
Evet.